SỐNG ĐẠO TRONG ĐỜI SỐNG CÁC NGƯỜI TRẺ VÀ GIA ĐÌNH DI DÂN (P1)
Cập nhật: 07/12/2017 19:15

       Xã hội ngày nay thay đổi đến chóng mặt. Có những thứ thay đổi từng ngày. Đó là quy luật tất yếu của sự tiến bộ xã hội. Cũng trong tiến trình thay đổi đó đã kéo theo nhiều giá trị về mặt xã hội cũng thay đổi theo. Trong hoàn cảnh đó có nhiều chiều hướng tích cực đã làm tăng thêm phẩm giá và giá trị của con người. Nhưng cũng có những yếu tố dẫn đến sự suy thoái đạo đức nơi xã hội con người. Sự thay đổi đó cũng dẫn đến sự phân hóa xã hội và thay đổi cấu trúc trong đó có cả cấu trúc của gia đình. Trong xã hội Việt Nam hôm nay khi tiến trình đô thị hóa đang diễn ra ngày càng lớn. Tầng lớp các bạn trẻ từ quê ra thành phố học tập hay tìm việc làm ngày càng phổ biến. Từ đó tạo nên hiện tượng di dân hàng loạt, mà trong đó phần lớn là những người trẻ hoặc các gia đình trẻ. Bên cạnh đó nhóm các gia đình ở thành phố thì ngày càng chạy theo những tiến bộ xã hội cũng làm cho mức gắn kết gia đình trở nên lỏng lẻo hơn. Cha mẹ thì đầu tắt mặt tối lo làm việc từ sáng đến tối. Con cái thì đi học hay gởi nội trú ở nhà trẻ, thời gian gặp nhau giữa mọi người trong gia đình rất ít. Không những thế các phương tiện truyền thông cũng làm cho thời gian gặp nhau lại trở nên khan hiếm hơn vì ai cũng chủ yếu tương quan trong thế giới ảo của Facebook, Smartphone, Iphone, Ipad, Tv…. .Chính vì những ảnh hưởng xã hội đó cũng đã dẫn đến những thay đổi lớn trong đời sống gia đình nhất là đời sống đạo cũng có những ảnh hưởng to lớn. Trong bài viết này xin được trình bày một cái nhìn về sự thay đổi của đời sống đạo đức gia đình, đặc biệt nơi người trẻ và các gia đình di dân dưới ảnh hưởng của thay đổi xã hội ngày hôm nay.

 

 

I. Đời Sống Tinh Thần

​1. Thánh Lễ Và Các Bí tích

          Điều đầu tiên cần phải đề cập đến đó chính là đời sống bí tích trong gia đình. Vì gia đình là Giáo hội thu nhỏ. Cho nên “Giữa các trách nhiệm căn bản của gia đình Ki-tô hữu, có một trách nhiệm có thể nói là có tính cách Hội Thánh, vì trách nhiệm này đặt gia đình vào chỗ phục vụ cho việc xây dựng Nước Thiên Chúa trong lịch sử, bằng cách dự phần vào cuộc sống và sứ mạng của Hội Thánh.Để hiểu rõ việc tham dự ấy hệ tại ở đâu, bao gồm những gì và có đặc điểm nào, ta cần tìm hiểu những liên hệ rất nhiều và sâu xa nối kết Hội Thánh với gia đình Ki-tô hữu và làm cho gia đình này trở thành một "Hội Thánh thu nhỏ" (Ecclesia domestica), đến nỗi, theo cách của nó, gia đình là một hình ảnh sống động và là một biểu hiện lịch sử của chính mầu nhiệm Hội Thánh.”[1]. Rõ ràng giữa gia đình và Hội thánh có mối dây liên kết chặt chẽ. Chính gia đình cũng phải là nơi diễn tả đời sống phụng vụ và tôn thờ Thiên Chúa cùng với Hội thánh. Do đó đời sống bí tích hay thánh lễ đóng một vai trò chủ yếu của đời sống gia đình. Thế nhưng trong xã hội ngày nay, hình ảnh các nhà thờ miền quê đông nghẹt người cả người lớn vả trẻ em đã hầu như thưa thớt dần. Nhà thờ chỉ còn lại ông già bà cả mà thôi. Vì người trẻ đã đến các thành phố lớn sinh sống cho nên họ không còn tham dự thường xuyên thánh lễ hay các bí tích nơi họ đã được sinh ra và lớn lên. Nhưng ở nơi họ đến là các thành phố lớn cũng không đông hơn trong các thánh lễ hằng ngày vì hầu hết cũng chỉ là một ít người trong giáo xứ mà thôi ngoại trừ những thánh lễ Chúa Nhật và lễ trọng. Đây chính là một khoảng trống tâm linh khi có sự thay đổi cơ cấu xã hội.

Mọi người vì công việc vì hoàn cảnh đời sống đạo đức đã không còn được duy trì ở mức hằng ngày mà chỉ là hàng tuần hàng tháng. Đây thực sự là một điều đáng tiếc trong đời sống đạo của chúng ta. Tuy chúng ta phải nhìn nhận một điều là do hoàn cảnh nhưng đó vẫn là những thiệt thòi to lớn trong đời sống tâm linh và dẫn đến những khó khăn cho đời sống mục vụ ở các giáo xứ. Mức độ thường xuyên đến nhà thờ bị kéo dãn ra nên việc đón nhận các bí tích cũng trở nên kém thường xuyên hơn. Người ta cảm thấy nuối tiếc khi phải bỏ một giấc ngủ hay công việc để đi tham dự thánh lễ hay lãnh nhận các bí tích. Nếu không có được sự ý thức cá nhân và truyền thống đạo đức trong gia đình hay giáo xứ thì người ta dễ dàng đi đến việc xa rời đời sống đức tin. Do sống trong môi trường di dân như vậy nên hầu như họ cũng sống trong tình trạng không có đoàn thể, tổ chức gì cả, chẳng thuộc về xứ nào, thích đi lễ ở đâu thì đi, thích tham gia hoạt động tông đồ tùy ý. Vì vậy, họ ỷ nại và làm cho đời sống đạo đức sao lãng.

2. Học Hỏi Giáo lý

Không chỉ dừng lại ở việc lãnh nhận các bí tích mà việc học giáo lý cũng trở nên khó khăn hơn. Nhất là đối với các bạn trẻ di dân khi còn nhỏ hoặc các gia đình trẻ đang trọ ở những nơi mà thời gian không có sự số định. Các bạn trẻ này hoặc các con cái của gia đình trẻ sẽ không có điều kiện để theo học các lớp giáo lý. Từ đó dẫn tới việc vốn kiến thức giáo lý ít ỏi hoặc thậm chí không biết gì về giáo lý nên làm cho việc sống đạo cũng hời hợt và hình thức. Đây là một điều đáng buồn cho chính các gia đình khi con em họ đã không được đón nhận một nền giáo dục đức tin và nhân bản Kitô giáo. Vì thế cần lắm những mục tử biết quan tâm đến các nhóm nhân sự và gia đình này để có sự trợ giúp kịp thời. Như sự liên lạc qua lại giữa cha xứ gốc và cha xứ mà người di cư đến để có thể biết về tình trạng của các gia đình và các nhóm người này để tạo điều kiện được học hành giáo lý. Khi thiếu nền tảng giáo lý vững chắc thì bản thân mỗi người cũng như các gia đình dễ bị lung lạc đức tin và nghiêng ngả theo muôn chiều sóng lý thuyết nguy hại khác của xã hội, nên sẽ dễ làm cho họ hoài nghi về tôn giáo, rồi tự ti mặc cảm, không dám tỏ ra mình là người Công giáo, và dần dần bỏ đạo lúc nào không hay…Vì chính gia đình cần phải ý thức tầm quan trọng của điều này “Cha mẹ phải giáo dục đức tin cho con cái ngay từ tuổi ấu thơ. Việc giáo dục này khởi đầu ngay khi các phần tử trong gia đình giúp nhau lớn lên trong đức tin, nhờ làm nhân chứng bằng một đời sống đạo phù hợp với Tin Mừng. Việc dạy giáo lý trong gia đình đi trước, đồng hành và làm phong phú thêm các hình thức giáo dục đức tin khác. Cha mẹ có sứ mạng dạy cho con cái biết cầu nguyện và khám phá ra ơn gọi làm con Thiên Chúa[2].

       Không dừng lại ở đó nhóm các bạn trẻ đến tuổi kết hôn là một thành phần rất đông trong số này. Điều quan trọng là họ bước vào đời sống hôn nhân ngay trong thời điểm họ vẫn đang là di dân chưa có chỗ ở ổn định. Vì thế vấn đề học giáo lý hôn nhân cũng là một vấn đề. Có thể họ sẽ tìm học ở nơi giáo xứ mà họ đang cư trú những cũng có những cặp bạn trẻ tới đâu hay tới đó, tới khi gần cưới thì học cấp tốc ở giáo xứ hay trung tâm ở nhà dòng nào đó. Và họ tiến tới hôn nhân. Với điều kiện xã hội và tôn giáo như vậy thì cơ may hạnh phúc gia đình của các gia đình trẻ này tiềm ẩn nhiều sự bấp bênh và nguy cơ đổ vỡ. Nên đây cũng đang trở nên vấn nạn mục vụ cho các gia đình và các giáo xứ.

3. Kinh Nguyện Gia Đình

       Bên cạnh những yếu tố trên còn có một yếu tố đạo đức đóng vai trò quan trọng trong đời sống gia đình đó là kinh nguyện gia đình. Ngày nay vì có quá nhiều bận bịu không đáng xen vào đời sống gia đình nên việc kinh nguyện gia đình đang có nguy cơ bị coi thường và đánh mất. Trong khi đó kinh nguyện gia đình giữ một vị trí quan trọng trong đời sống đức tin như tông huấn gia đình đã khẳng định “Kinh nguyện gia đình có nội dung độc đáo là chính cuộc sống gia đình. Qua những cảnh huống khác nhau, cuộc sống này được diễn giải như một ơn gọi từ Thiên Chúa mà đến và được thực hiện như một câu trả lời hiếu thảo cho tiếng gọi ấy: vui mừng và cực nhọc, hy vọng và u buồn, ngày sinh và ngày kỷ niệm chu niên, kỷ niệm ngày cưới của cha mẹ, những chuyến xa nhà và trở về, những chọn lựa quan trọng và quyết liệt, cái chết của những người thân yêu ... đều là những dấu hiệu về sự hiện diện ưu ái của Thiên Chúa trong cuộc sống gia đình; những biến cố ấy cũng phải trở thành những lúc thuận tiện cho lời tạ ơn, khẩn nguyện, cho sự tin tưởng phó thác của gia đình trong bàn tay Cha chung trên trời. Đàng khác, phẩm giá và trách nhiệm của gia đình Ki-tô hữu, xét như Hội Thánh tại gia, chỉ có thể được sống với sự trợ giúp liên lỉ của Thiên Chúa, và sự trợ giúp này sẽ không bao giờ thiếu nếu người ta biết cầu nguyện khẩn xin với lòng tin cậy và khiêm tốn.”[3].

       Việc bỏ bê kinh nguyện chung trong gia đình được nại đến với nhiều lý do khác nhau và vì chưa nhận thức được giá trị thiêng liêng cũng như không trung thành với truyền thống đạo đức tốt lành của cha ông và của gia đình. Kinh nguyện gia đình sẽ giúp gia đình duy trì mối tương quan với Chúa và với nhau trong mọi hoàn cảnh của cuộc sống. Nhờ vậy gia đình sẽ tìm được nguồn nâng đỡ thiêng liêng từ Thiên Chúa và nguồn nâng đỡ tinh thần từ những người thân trong gia đình. Đây là dịp mà gia đình có thể trò chuyện với nhau trong tình thân và chia sẻ. Thế nhưng rất tiếc điều nay đang dần mất đi những giá trị và nguy cơ tạo ra một đời sống khiếm khuyết của gia đình trong đời sống đức tin. Vì thế, hai nền tảng kinh nguyện quan trọng trong đời sống gia đình cần phải được gìn giữ và quan tâm đó là Lời Chúa và Kinh Mân Côi. Các ngày giỗ chạp, Tôn Vương hay Phong trào Thánh Tâm, Hội Mân Côi là những dịp tốt để duy trì kinh nguyện gia đình cũng như các gia đình gặp gỡ nhau và cùng chia sẻ đời sống thiêng liêng với nhau. Qua đó mọi người trong các gia đình nhận thấy sự gắn bó thiêng liêng với kinh nguyện và khi có môi trường như thế sẽ giúp mọi người duy trì được kinh nguyện trong đời sống cá nhân nếu họ không có dịp để tham dự kinh nguyện chung trong gia đình. Như vậy đó chính là những ánh sáng luôn soi chiếu đời sống người Kitô hữu giữa muôn chiều khoa khăn thử thách của cuộc sống...(còn tiếp...)

PMT


[1] ĐGH Gioan Phaolo II, Tông Huấn Familiaris Consortio, số 49

[2] CĐ Vaticano II, Lumen Gentium, số 11

[3] ĐGH Gioan Phaolo II, Tông Huấn Familiaris Consortio, số 51

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ
TIN / BÀI MỚI